يكی از مسائل مربوط به سيد الشهداء مسئله گريه است . بايد مسئله گريه
و خنده از چند نظر [ بررسی شود ] : يكی از نظر اينكه از مختصات و اعراض
خاصه انسان به شمار رفتهاند . ديگر از نظر علل و مبادی جسمی و روحی . سوم
از نظر آثار و عوارض جسمی و روحی . چهارم از نظر اخلاقی و عقيده علماء
اخلاق و آداب . پنجم از نظر آثار اجتماعی خنده و گريه . ششم انواع خندهها
و گريهها و آيا همه خندهها خوب است و همه گريهها بد يا نه ؟ و اينكه
نوع گريه بر امام حسين لذتبخش است و به قلب صفا و روشنی میدهد . و
بايد مقايسهای شود بين مكتب امام حسين و مكتبهای خنده و كمدی ، و
اشارهای شود به فيلمهای كمدی و فيلمهای تراژدی و اشعاری كه شعرای ما در
باب گريه و مدح آن گفتهاند مثل اينكه :

گريه بر هر درد بی درمان دوا است

چشم گريان چشمه فيض خداست

در همه اينها بحث شود .
خنده و گريه مظهر شديدترين حالات احساسی انسان است . آنوقتی كه كسی
بتواند مالك خنده و گريه مردمی بشود ، به حقيقت مالك قلب آنها شده و
با عواطف آنها بازی میكند . كارهای قلبی غير از كارهای عقلی است . تا
كنون با قلبهای مردم از راه گريه [ بر ] سيد الشهدا بازی شده بدون اينكه
تحت كنترل عقل بيايد و هدف داشته باشد . تنها هدف داشتن كافی نيست ،

نظم و سازمان هم لازم است .
در مجله راديو ايران شماره 70 ، مقالهای به قلم دكتر حسن علوی ( مرز دانش )

كه سخنرانی او است در [ برنامه ] مرزدانش درباره اشك چشم دارد
كه خالی از فائده نيست . در آنجا میگويد : اشك تمساح دروغ است .
میگويد : " دارون " در كتاب " بيان احساسات و تأليمات در انسان و
حيوان 1890 ميلادی " ، نوشته است كه فيل تحت تأثير احساسات میگويد ولی
اين موضوع به هيچ وجه هنوز تأييد نشده است . میگويد : خنده انواع و
اقسام دارد : خنده محبت ، خنده تمسخر ، خنده شادی ، خنده تأثر يا خشم ،
گريه هم همه جا از اثر اندوه و غم نيست و برای همه اتفاق افتاده و
چشيدهاند لذت گريه شوق را ، و منظره اشك شوق يكی از بهترين مناظر است
. سخن را به اين شعر حافظ ختم میكند :
دل بسی خون به كف آورد ولی ديده بريخت الله الله كه تلف كرد و كه
اندوخته بود ؟
شاعر عرب میگويد : اگر اشك نبود سرزمين " وداع " آتش میگرفت (
كليله و دمنه ) . سعدی میگويد : بگذار تا بگريم چون . . . حافظ میگويد :
دل سنگين تو را اشك من آورد به راه سنگ را سيل تواند به لب دريا برد

منبع: کتاب حماسه حسینی اثر شهید مطهری